Thực thi quy định mới về kiểm tra chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường

    TS. Trần Quốc Tuấn, Chủ tịch Hội KH&KT về TC&CLVN

 
Ngày 18/1/2024,  Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 01/2024/TT-BKHCN quy định kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường. Thông tư  này có hiệu lực thi hành từ ngày 03/3/2024, thay thế Thông tư số 26/2012/TT-BKHCN quy định việc kiểm tra nhà nước về chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường  và Thông tư số 12/2017/TT-BKHCN sửa đổi bổ sung Thông tư số 26/2012/TT- BKHCN. 

      Thông tư số 01/2024/TT-BKHCN có nhiều điểm mới, nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả của công tác kiểm tra chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường, đồng thời phát huy quyền tự chủ của doanh nghiệp.Những điểm mới cần lưu:

      Về căn cứ ban hành, Thông tư số 01/2024/TT-BKHCN đã cập nhật, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật mới hiện hành có liên quan đến công tác kiểm tra và xử lý vi phạm về chất lượng, nhãn hàng hóa kể cả trong hoạt động thương mại điện tử, như: Nghị định số 111/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 43/2017/ NĐ-CP về nhãn hàng hóa;  Nghị định số 74/2018/NĐ-CP  sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 132/2008/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành một số điều Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Nghị định số 154/2018/NĐ-CP  sửa đổi, bổ sung Nghị định Nghị định 74/2018/NĐ-CP; Nghị định số 13/2022/NĐ-CP  Sửa đổi, bổ sung một số điều Nghị định số 132/2008/NĐ-CP, Nghị định số 74/2018/NĐ-CP; Nghị định số 126/2021/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 119/2017/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực  tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Nghị định số 52/2013/NĐ-CP về thương mại điện tử; Nghị định số 85/2021/NĐ-CP  sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 52/2013/NĐ-CP; Nghị định số 118/2021/NĐ-CP ngày 23 tháng 12 năm 2021 của Chính phủ Quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính.

     Về thuật ngữ, bổ sung thuật ngữ lô hàng hóa  đối với  trường hợp hàng hóa là dạng rời, đơn chiếc và hàng hóa mà trong quá trình lưu giữ, bảo quản, bán hàng hóa có thể bị trộn lẫn làm thay đổi chất lượng.

    Về căn cứ kiểm tra: Quy định rõ căn cứ để kiểm tra là 1 trong 5 trường hợp sau:

      - Thông tin, cảnh báo về hàng hóa lưu thông trên thị trường không phù hợp với các điều kiện quy định tại Điều 38 Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
      - Thông tin phản ánh dưới mọi hình thức của tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước về dấu hiệu vi phạm chất lượng sản phẩm, hàng hóa, nhãn hàng hóa.
      - Kết quả khảo sát hoặc kiểm tra chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường phát hiện hàng hóa có nhãn hàng hóa không đúng quy định hoặc có dấu hiệu chất lượng không phù hợp với tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.
      -Theo yêu cầu quản lý hoặc đề nghị của cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền về chất lượng sản phẩm, hàng hóa chuyển đến.
      - Theo kế hoạch kiểm tra hằng năm được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

    Về Nội dung kiểm tra: Quy định cụ thể hơn  các nội dung kiểm tra, kể cả trường hợp kiểm tra trong thương mại điện tử. Nội dung kiểm tra bao gồm:
      -  Kiểm tra thông tin hàng hóa: Kiểm tra nhãn hàng hóa và tài liệu kèm theo mà quy định buộc phải có; Kiểm tra tiêu chuẩn công bố áp dụng, dấu hợp chuẩn, dấu hợp quy theo quy định; Kiểm tra mã số, mã vạch, truy xuất nguồn gốc sản phẩm, hàng hóa theo quy định;
      -  Kiểm tra chất lượng hàng hóa:  Kiểm tra sự phù hợp của hàng hóa so với quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chuẩn công bố áp dụng, nhãn hàng hóa và tài liệu kèm theo; Kiểm tra các nội dung khác liên quan đến chất lượng hàng hoá;
      -  Trong quá trình kiểm tra, trường hợp hàng hóa có dấu hiệu không bảo đảm chất lượng thì Trưởng đoàn kiểm tra quyết định lấy mẫu theo quy định tại Thông tư này.
      -  Đối với hàng hóa kinh doanh trong hoạt động thương mại điện tử, ngoài kiểm tra theo quy định tại các khoản 1 và 2 Điều này, Đoàn kiểm tra tiến hành so sánh tính thống nhất của các thông tin trên các trang thông tin điện tử với thực tế của hàng hóa được kiểm tra.  

 
    Về trình tự thủ tục kiểm tra, về cơ bản tương tự như Thông tư số 26/2012/TT-BKHCN nhưng bổ sung “ trường hợp người bán hàng không ký biên bản thì biên bản phải có chữ ký của đại diện chính quyền xã, phường, thị trấn (sau đây gọi chung là chính quyền cấp xã) hoặc của ít nhất một người chứng kiến xác nhận việc người bán hàng không ký vào biên bản. Trường hợp biên bản không có chữ ký của đại diện chính quyền cấp xã hoặc của người chứng kiến thì Đoàn kiểm tra phải ghi rõ lý do vào biên bản, báo cáo cơ quan kiểm tra bằng văn bản. Biên bản có chữ ký của Trưởng Đoàn kiểm tra và các thành viên Đoàn kiểm tra vẫn có giá trị pháp lý.”

    Về lấy mẫu, lưu mẫu kiểm tra: Quy định mới về số đơn vị mẫu  lấy để thử nghiệm và lưu mẫu  hàng hóa trong trường hợp hàng hóa có dấu hiệu không đảm bảo chất lượng: “Số lượng của mỗi đơn vị mẫu bảo đảm đủ để thử nghiệm các chỉ tiêu cần kiểm tra theo yêu cầu quản lý và phương pháp thử quy định. Một (01) đơn vị mẫu được Đoàn kiểm tra gửi đi thử nghiệm, cơ sở được kiểm tra có quyền không lưu hoặc lưu không quá ba (03) đơn vị mẫu dùng làm căn cứ đối chứng với đơn vị mẫu gửi thử nghiệm”.

      Về  lấy mẫu và xử lý mẫu hàng hóa thử nghiệm phục vụ khảo sát chất lượng hàng hóa: “ Trong quá trình kiểm tra, trường hợp hàng hóa có dấu hiệu không bảo đảm chất lượng nhưng không đủ số lượng để lấy mẫu kiểm tra hoặc không xác định được số lượng lô hàng thì Đoàn kiểm tra tiến hành lấy mẫu để khảo sát chất lượng hàng hóa. Việc Đoàn kiểm tra thay đổi mục đích lấy mẫu phải thể hiện rõ lý do tại Biên bản kiểm tra. Trường hợp kết quả thử nghiệm mẫu khảo sát không phù hợp với tiêu chuẩn công bố áp dụng hoặc quy chuẩn kỹ thuật tương ứng thì cơ quan kiểm tra tiến hành kiểm tra tại cơ sở của người sản xuất, người nhập khẩu hàng hóa đó hoặc thông báo cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực, địa phương tổ chức kiểm tra hoặc thanh tra cơ sở của người sản xuất, người nhập khẩu hàng hóa theo quy định pháp luật.”

      Quy định mới về xử lý kết quả kiểm tra chất lượng hàng hóa: Trường hợp phát hiện vi phạm mà không phải là vi phạm hành chính thì yêu cầu cơ sở khắc phục và báo cáo cơ quan kiểm tra. Trường hợp phát hiện vi phạm hành chính thì Trưởng đoàn kiểm tra  lập biên bản vi phạm hành chính, báo cáo cơ quan kiểm tra để  ra Thông báo tạm dừng lưu thông và  lập hồ sơ xử lý vi phạm hành chính  theo thẩm quyền  quy định của pháp luật.

     Để triển khai thực hiện tốt Thông tư  01/2024/TT-BKHCN, về phía Cơ quan Kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa cần phổ biến, triển khai tới các cán bộ công chức thực hiện công tác kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa, các tổ chức, cá nhân kinh doanh hàng hóa lưu thông trên thị trường; Tổ chức thực hiện công tác kiểm tra, xử lý vi phạm theo đúng quy định của pháp luật. Trong quá trình triển khai thực hiện nếu có vướng mắc phản ánh bằng văn bản  về Ủy Ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng để báo cáo Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét quyết định.
     Hội KH&KT về Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam với chức năng nhiệm vụ tuyên truyền phổ biến hướng dẫn kiến thức, pháp luật về tiêu chuẩn chất lượng cho các hội viên và  tổ chức liên quan đã và đang phối hợp với các cơ quan liên quan tích cực phổ biến triển khai thực hiện Thông tư này .