Tìm hiểu về cơ chế REX - Tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa

Chứng nhận xuất xứ hàng hóa là gì?

Chứng nhận xuất xứ hàng hóa (CO) là tài liệu tuyên bố hàng hóa hoặc hàng hóa được sản xuất tại quốc gia nào. Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa chứa thông tin về sản phẩm, điểm đến và quốc gia xuất khẩu. Ví dụ như: một hàng hóa có thể được đánh dấu là "Sản xuất tại Hoa Kỳ" hoặc "Sản xuất tại Trung Quốc".

Theo yêu cầu của nhiều hiệp định đối với thương mại xuyên biên giới, CO là một biểu mẫu quan trọng vì nó có thể giúp xác định xem một số hàng hóa có đủ điều kiện nhập khẩu hay hàng hóa có phải chịu thuế hay không .

Mục đích của C/O là chứng minh hàng hóa đó có xuất xứ rõ ràng, hợp pháp về thuế quan và tuân thủ các quy định khác của pháp luật về Xuất nhập khẩu của cả 2 nước: Nhập khẩu và xuất khẩu (có thể hiểu nôm na rằng là đó không phải hàng lậu, hàng nhái hay hàng trôi nổi không có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng).

Tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa (REX)

REX là gì? REX, viết tắt của Registered Exporter System, là hệ thống chứng nhận xuất xứ hàng hóa mới dựa trên cơ chế tự chứng nhận xuất xứ. Hệ thống nói trên, do Liên minh châu Âu đưa ra, dành cho các quốc gia hưởng lợi theo các hiệp định thương mại ưu đãi.

Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA) áp dụng cơ chế tự chứng nhận xuất xứ đối với doanh nghiệp xuất khẩu được cấp mã số REX. Điều này có nghĩa là doanh nghiệp có mã số REX sẽ được tự chứng nhận xuất xứ cho hàng hóa của mình trên chứng từ thương mại. Cơ quan Hải quan căn cứ vào mã số REX của doanh nghiệp, sau đó kiểm tra trên trang điện tử của EU và hồ sơ hải quan để xác định xuất xứ hàng hóa.

Kể từ ngày 01 tháng 1 năm 2019, Việt Nam chính thức tham gia REX. Doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu hàng hóa sang các nước Châu ÂU sẽ phải tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa mới được hưởng chế độ ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP) C/O Mẫu  A. Đây là một trong những yêu cầu bắt buộc của EU đối với một số nước, trong đó có cả Việt Nam. 

CO Tự Cấp Hàng Xuất Nhập Khẩu Châu Âu Form A

Theo cơ chế tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa (REX), trách nhiệm chứng nhận nguồn gốc xuất xứ của hàng hóa sẽ chuyển từ các cơ quan chuyên trách sang doanh nghiệp (hoặc nhà nhập khẩu). Như vậy, doanh nghiệp (hoặc nhà nhập khẩu) phải tự thực hiện các thủ tục chứng nhận xuất xứ hàng hóa và đáp ứng các tiêu chuẩn về nguồn gốc xuất xứ; đồng thời tự chịu trách nhiệm về tính chính xác. 

Ngoài ra, các nhà xuất khẩu Việt nam sẽ tự phát hành bằng chứng về xuất xứ cụ thể là: Khai thông tin về xuất xứ trong các chứng từ thương mại (ví dụ như hóa đơn) mà không có sự tham gia của các cơ quan quản lý trong quá trình phát hành. Hệ thống REX đã được áp dụng ở EU hơn 40 năm nay và cho thấy những lợi ích như:

• Đơn giản hóa quy trình thủ tục
• Cắt giảm thời gian và chi phí cho các doanh nghiệp
• Giảm thiểu rủi ro cho cơ quan cấp phép và bớt gánh nặng cho hải quan. 

Nhằm giảm bớt khó khăn cho các nhà doanh nghiệp xuất khẩu Việt nam, trước khi áp dụng cơ chế REX, Liên minh EU sẽ cho các doanh nghiệp Việt Nam thời gian quá độ khoảng 6 tháng. Trong thời gian này, nếu như có doanh nghiệp nào chưa tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa đều có thể xin giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa từ các cơ quan chức năng giống như hiện nay. 

Điểm khác biệt duy nhất về tự chứng nhận xuất xứ REX là thay vì Bộ Công Thương hoặc VCCI cấp C/O thì doanh nghiệp sẽ tự cấp C/O cho chính họ bằng cách ghi một dòng lên chứng từ và hóa đơn "sản phẩm này đạt tiêu chí để hưởng GSP". Đặc biệt, không phải nhà xuất khẩu nào cũng có thể tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa mà phải được cấp phép bởi một cơ quan chức năng có thẩm quyền của nước xuất khẩu (thường là cơ quan hải quan). 

Quy trình cấp phép thực hiện như sau: 

• Bước 1: Nhà xuất khẩu Việt nam nộp hồ sơ xin cấp phép lên cơ quan hải quan Việt nam. 
• Bước 2: Cơ quan Hải quan tiến hành kiểm tra hồ sơ nộp (thẩm tra tại chỗ nếu thấy cần thiết) và quyết định cấp phép hoặc không cấp phép. 

Đặc biệt, giấy phép tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa có thời hạn 5 năm trong trường hợp nhà xuất khẩu không có vi phạm. Đồng thời, Bộ Công Thương sẽ không cấp phép cho doanh nghiệp đủ điều kiện tự chứng nhận hàng hóa bởi EU bắt buộc các doanh nghiệp phải tự chứng nhận khi xuất khẩu hàng hóa sang quốc gia họ. 

Hiện nay, Bộ Công Thương đang chú trọng xây dựng Thông tư hướng dẫn doanh nghiệp tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa khi xuất khẩu sang EU. Căn cứ theo Quy định số 2015/2447 ngày 24/11/2015 của Ủy ban Châu Âu (EC) quy định chi tiết một số điều của Quy định số 952/2013 ngày 09/10/2013 của Nghị viên Châu Âu và Hội đồng Liên minh Châu Âu quy định thực hiện Bộ Luật Liên minh Hải quan, EC áp dụng cơ chế nhà xuất khẩu tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa (REX) đối với các nước hưởng lợi trong khuôn khổ Chương trình ưu đãi thuế quan phổ cập (GSP). Cơ chế REX sẽ thay thế hệ thống cấp Giấy Chứng nhận xuất xứ hàng hóa mẫu A hiện tại. 

• Đối với hàng hóa của Việt Nam khi xuất khẩu vào EU sẽ áp dụng như sau: Đối với các lô hàng từ Việt Nam xuất khẩu vào EU có giá trị không quá 6.000 Euro thì bất kỳ nhà xuất khẩu nào cũng được phép tự chứng nhận xuất xứ. Sau đó, thương nhân có trách nhiệm báo cáo, đăng tải chứng từ tự chứng nhận xuất xứ và các chứng từ liên quan đến lô hàng xuất khẩu lên trang web: www.ecosys.gov.vn. 
• Đối với các lô hàng xuất khẩu có trị giá trên 6.000 Euro, nhà xuất khẩu phải có C/O mẫu EUR.1 do cơ quan hoặc tổ chức được Bộ Công Thương ủy quyền cấp. Quá trình khai báo và chứng nhận C/O mẫu EUR.1 được thực hiện tương tự như các mẫu C/O hiện hành.

Theo tình hình hiện tại, đối với hàng hóa xuất khẩu, Việt Nam mới chỉ áp dụng cơ chế tự chứng nhận xuất xứ trong Hiệp định ATIGA. Còn hai Hiệp định thương mại thế hệ mới là CPTPP và EVFTA, Việt Nam vẫn đang áp dụng cơ chế cấp C/O thông thường. Khi thực hiện cơ chế tự chứng nhận xuất xứ ATIGA, hiện tại thì chỉ có 4 doanh nghiệp ở Việt Nam được cấp phép tự chứng nhận xuất xứ, bao gồm: Công ty CP sữa Vinamilk, Công ty TNHH Sài Gòn Precision, Công ty TNHH Nestle Việt Nam và Công ty TNHH Procter & Gamble Đông Dương.

Việc doanh nghiệp thực hiện tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa (REX) có rất nhiều ưu điểm và mang lại lợi ích. Tuy nhiên, mối lo ngại về tình trạng gian lận hay giả mạo xuất xứ vẫn còn tiềm ẩn nhiều rủi ro có thể xảy ra.  

Trên đây là những thông tin về cơ chế tự chứng nhận xuất xứ hàng hóa (REX) mà ISOCERT muốn chia sẻ đến Quý doanh nghiệp. Hy vọng những thông tin này thực sự bổ ích và hỗ trợ tốt nhất cho doanh nghiệp trong quá trình xuất nhập khẩu hàng hóa. Mọi thắc mắc xin vui lòng liên hệ qua SĐT 0976.389.199 (Hotline) để được giải đáp và hỗ trợ kịp thời nhất!  

Tham khảo thêm các dịch vụ mà ISOCERT cung cấp:

• ISO 9001:2015 về Hệ Thống Quản Lý Chất Lượng
• ISO 14001:2015 về Hệ Thống Quản Lý Môi Trường
• ISO 13485:2016 về Hệ Thống Quản Lý Chất Lượng cho lĩnh vực Trang Thiết Bị Y Tế
• ISO 22000:2018 về Hệ Thống Quản Lý An Toàn Thực Phẩm
• ISO 45001:2018 về Hệ Thống Quản Lý An Toàn và Sức Khỏe Nghề Nghiệp
• ISO/IEC 27001:2013 về Hệ Thống Quản Lý An Toàn Thông Tin